 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Hastane Bahçeleri, Acil Servis Girişleri Sert Zemin Düzenlemesi: ZKÜ Tıp Fakültesi, Acil Giriş Örneği |
|
| Sümer GÜLEZ, Banu ÖZTEKİN, Banu BEKCİ |
|
|
| Bartın Kentinin Doğala Yakın Ağaç Toplulukları ve Ağaçlandırma Alanları Vejetasyonları Üzerinde Bir Araştırma |
|
| Yrd. Doç. Dr. Hale YILMAZ |
|
|
| Batı Karadeniz Bölgesinde Peyzaj Düzenlemelerinde Kullanılan Egzotik Odunsu Bitkiler, Perennialler ve Mevsimlik Çiçekler |
|
| Prof. Dr. Metin SARIBAŞ & Ar. Gör. Canan KAPUCİ |
|
|
| Kentsel Kamusal Mekanlar Bağlamında Centennial Olimpiyat Parkı'nın (Atlanta, ABD) İrdelenmesi |
|
| Yrd. Doç. Dr. Bülent DENİZ |
|
|
| Çevre Suçlarının Yeni Türk Ceza Kanunu Özelinde İncelenmesi |
|
| Yrd. Doç. Dr. Barış KARA & Yrd. Doç. Dr. Bülent DENİZ |
|
|
| Güney Antalya Bölgesindeki Ekolojik Açıdan Önemli Biyotoplar ve Avrupa Birliği Natura 2000 Habitatları ile Karşılaştırılması |
|
| Prof. Dr. Türker ALTAN & Yrd. Doç. Dr. Meryem ATİK |
|
|
| İlkçağlardan Günümüze Anadolu’da Açık Mekanın Evrimi |
|
| Dr. Emine MALKOÇ & Dr. Hatice SÖNMEZ TÜREL |
|
|
| Karşıyaka İlçesi Örneğinde Kent Dokusu Ve Açık-Yeşil Alan İlişkileri Üzerine Bir Araştırma |
|
| Prof. Dr. Ümit ERDEM & Sibel YİĞİTER |
|
|
| Ekonomik Öneme Sahip Bazı Sarılıcı Süs Bitkilerinden “Passiflora caerulea”, “Plumbago capensis”, “Wisteria chinensis” Çeliklerinin Farklı Dikim Zamanlarının Köklenme Oranlarına Etkileri |
|
| Prof. Dr. Aydın GÜNEY, Prof. Dr. Bahar TÜRKYILMAZ, Prof. Dr. Tanay YILDIRIM, Yrd. Doç. Dr. Bahriye GÜLGÜN |
|
|
| Çağdaş Kentsel Çevre Yaratma Çabalarına Bir Örnek: ‘Ankara / Portakal Çiçeği Vadisi Kentsel Dönüşüm Projesi’ |
|
| Yrd. Doç. Dr. Aysel USLU & L. YETİM |
|
|
| Tekirdağ Halkının Tasarım Bitkilerine Olan Talebinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma |
|
| Yrd. Doç. Dr. Rüya YILMAZ |
|
|
| Sürdürülebilir Kentler ve Peyzaj Mimarlığı |
|
| Yrd. Doç. Dr. Bahriye GÜLGÜN, Aslı ATIL, İsmail YÖRÜK |
|
|
| Yaya Erişiminde Süreklilik Sorunu ve Çözüm Olanaklarının Bornova Kent Merkezi Örneğinde Araştırılması |
|
| Prof. Dr. Mehmet Bülent ÖZKAN, Prof. Dr. Erhan Vecdi KÜÇÜKERBAŞ, Prof. Dr. Adnan KAPLAN, Yrd. Doç. Dr. Şerif HEPCAN... |
|
|
| İzmir, Buca Gölet ve Buca Yedi Göller Suni Gölet Çevresi Rekreasyon Alanlarının Peyzaj Mimarlığı Açısından İrdelenmesi ve Geliştirilmesi Üzerine Bir Araştırma |
|
| Yrd. Doç. Dr. Bahriye GÜLGÜN & Dr. Aslı GÜNEŞ |
|
|
| Botanik Bahçelerinin Kentsel Dış Mekanlar Olarak Kullanıcılara Sunduğu Olanakların Belirlenmesi |
|
| Prof. Dr. M. Bülent ÖZKAN & Çiğdem COŞKUN HEPCAN |
|
|
| Geçmişten Günümüze Meles Deresi |
|
| Prof. Dr. M. Bülent ÖZKAN & Çiğdem KILIÇASLAN |
|
|
| Topiari - Budama Sanatı |
|
| Prof. Dr. Ümit ERDEM & Prof. Dr. Engin NURLU |
|
|
| Madencilik Faaliyetleri Sonrası Onarım Çalışmalarında Bitkilendirme Süreci |
|
| Prof. Dr. Nevin AKPINAR |
|
|
| Ciğerlerimiz Çok Yönlü Yanıyor |
|
| Prof. Dr. İlçin ASLANBOĞA |
|
|
| Doğal ve Yapay Islak Alanlar, Ekolojik ve Su Arıtım Yönünden Ülkemiz Koşullarında Kullanımları |
|
| Prof. Dr. Aydın GÜNEY |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
| Hastane Bahçeleri, Acil Servis Girişleri Sert Zemin Düzenlemesi: ZKÜ Tıp Fakültesi, Acil Giriş Örneği |
| |
| Sümer GÜLEZ, Banu ÖZTEKİN, Banu BEKCİ |
| ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü |
|
| |
|
 |
| |
HASTANE BAHÇELERİ, ACİL SERVİS GİRİŞLERİ SERT ZEMİN DÜZENLEMESİ: ZKÜ TIP FAKÜLTESİ, ACİL GİRİŞİ ÖRNEĞİ
Sümer GÜLEZ, Banu ÖZTEKİN, Banu BEKCİ
ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü
ÖZET
Bu çalışmada; ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi örnek alan seçilerek, hastane bahçeleri tasarımlarında dikkat edilmesi gereken öğeler, farklı öneriler doğrultusunda belirlenmiştir. Bu amaçla, ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi düzenlenerek farklı sirkülasyon ve oturma birimlerinin bulunduğu dört öneri geliştirilmiştir. Bu öneriler, estetik ve işlevsel açıdan değerlendirilerek kullanıcı istekleri doğrultusunda tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hastane bahçesi, Peyzaj tasarımı, Acil girişi
HOSPITAL GARDEN, EMERGENCY ENTRANCE HARD SURFACE DESIGN: THE CASE OF EMERGENCY ENTRANCE OF FACULTY OF MEDICINE AT ZKU
ABSTRACT
In this study, the emergency entrance of the Faculty of Medicine of ZKU (Zonguldak Karaelmas University) was chosen as a case of area to determine the necessary elements for designing hospital gardens. Therefore, this entrance was redesigned and four different suggestions were made including different circulations and sitting units. These suggestions were discussed and evaluated by esthetical and functional aspects, and user demands.
Keywords: Hospital garden, Landscape design, Emergency entrance
1. GİRİŞ
1.1 Kentsel Peyzaj
İnsan istek ve gereksinimlerini en çok hedef alan ve teknik olanakların en fazla kullanıldığı yerler olarak tanımlanabilen kentsel alanlar, kentsel peyzajı meydana getirmektedir.
Kentsel peyzaj, kümelenme ve toplanma içgüdülerinin ortaya koyduğu bir yaşama mekanıdır. Kent peyzajını yapılar ve bunların organizasyonu belirlemektedir. Hemen hemen tüm kentlerde toplumun yaşama, çalışma, eğlenme ve dinlenme aktivitelerine olanak sağlayan bölümleri bulunmaktadır. Kent peyzajında; yerleşim alanları, idari alanlar, ticaret alanları, endüstri alanları, hastane bahçeleri, trafik sistemi, açık ve yeşil alanlar vb. yer almaktadır (Açıksöz ve ark., 2000).
1.2 Kentsel Mekanlarda Çevre Kalitesi
Kentsel mekanlarda yaşayan insanların sadece yaşamak için gerekenin üzerinde bir yaşam kalitesi elde etmesi hedeflendiğinde, yaşam kalitesinin önemli bileşenlerinden olan kentsel çevre kalitesinin nesnel bileşenleri ile bu çevrede yaşayan insanların öznel değerlendirmelerinin birlikte ele alınabileceği yaklaşım ve yöntemler geliştirilmelidir. Yaşam kalitesi tanımının iki temel göstergeyi içermesi gerektiği belirtilmiştir. Bu göstergeler, hoşnutluk duygusu oluşturan psikolojik mekanizmalar ve fonksiyonelliktir (Erkut, G., 1995).
1.3 Hastane Bahçeleri
Doğanın bir parçası olan insan ve onun meydana getirmiş olduğu topluluk daima çevresi ile ilişki kurmuş, yaşadığı mekanı ve bitişik çevresini güzelleştirmek istemiştir. Önceleri bu sadece yaşadığı ev ve etrafı ile sınırlı iken günümüzde; ev bahçelerinden fabrika bahçelerine, parklara, kent meydanlarına, hastane bahçelerine kadar geniş bir çalışma alanını kapsamaktadır (Kırzıoğlu, 1995). Anadolu mimarlık tarih özelinde modern tıp öncesi sağlık yapıları incelendiğinde, Bergama Asklepionu, kayseri Gevher Nesibe Darüşşifakası, Divriği Darüşşifakası, Edirne II Beyazıt Külliyesi farklı dönem ve kültürlerden örnek olarak verilebilir. Şüphesiz herbiri kendi döneminin sağlık anlayışı ve sosyal ürünü olan bu yapılarda ortak olan; çeşitli semboller ışık, su akustik yoluyla mekanın ve mimarinin ruhsal tedaviye katkısıdır. Modern sağlık yapıları incelendiğinde ise bunları şekillendiren işlevsellik, son yıllarda eleştirilere sebep olmaktadır. Şüphesiz bu durum akılcı bilimsel tıbbın bedeni nesnelleştirmesi ve özneyi ikinci plana atması üzerine getirilen bir özeleştiridir. Bir yandan teknolojik ilerlemeler ile akıllı yapılar haline getirilen sağlık yapıları diğer yandanda “post-modern” eleştiriler ile işlevsel bir alt yapıya dekor oluşturacak yeni arayışlara girmektedir. Bedenin nesnelleştirilmesine karşın öznenin isteklerinin ve gereksinmelerinin değerlendirilmesi amacıyla sağlık yapıları eski modellerin yerine, “ev”, “otel”, “tatil köyü”, gibi modellere dönüştürülmektedir. Hastanın ruhsal durumu bedeninin yanında tedavinin bir parçası olarak alınmaktadır. Bu durumda mekanın hastanın ruhsal durumuna etkisi bir veri olarak ortaya çıkmaktadır (Erkal, N., 1999).
Hastane bahçelerinde, peyzaj düzenlemeleri genel olarak estetik ve fonksiyonel olarak ikiye ayrılmaktadır.
Estetik olarak tasarım kriterleri belirlenirken; kullanılan objeler, hasta ve ziyaretçiler için teskin edici nitelikte olmalıdır.
Fonksiyonel olarak ise; Hastane bahçelerinin tasarımında; kullanıcı (ziyaretçi, hasta, personel) isteklerinin ve hastane kullanımlarının analiz edilerek en doğru çözümün bulunması, özel bir çaba ister. Yapılan tasarımın yanlış olması maddi ve manevi zararlara yol açabilir.
Hastane bahçelerinin hastaları hayata bağlayıcı, ümit verici, dinlendirici nitelikte tasarlanmaları gerekir. Yeşil kuşağın oluşturulmasında; çiçek ve meyvaları, yaprakları güzel olan ağaç ve çalı türleri tercih edilmelidir (Tanrıverdi, 1987). Peyzaj tasarımında kullanılabilecek en hareketli unsur olan su öğesi saflığı, dinginliği ve huzuru çağrıştırır, ahenk duygusu uyandırır, tedavi eder. İster büyük bir havuz, isterse basit bir fıskiye olsun, tasarımı tamamlandıktan sonra bahçenin en az bakım gerektiren elemanı olması da su unsurunu cazip kılar. Bereket ve yaşam pınarı olarak tanımlanan suyla tasarlanan bahçeler, görsel yönden çok çekici mekanlar oluştururlar. Tarzı ve onu çevreleyen bitkilerde farklılıklar olsa bile, su unsuru yer aldığı mekanın odak noktası olmaktadır (Countryhomes, 2003)
Sonuç olarak, yapılan tasarımın estetik olduğu kadar işlevsel olarak da geliştirilmesi büyük önem kazanmaktadır.
Bu çalışmada; yukarıda değinilen hastane bahçelerinin tasarımıyla ilgili genel ilkeler, Batı Karadeniz Bölgesi’nin en büyük Üniversite Hastanesi olan ZKÜ Tıp Fakültesi Hastanesi’nin Acil Girişi’nin sert zemin tasarımında dikkate alınmıştır.
2. MATERYAL VE YÖNTEM
2.1 Materyal
Çalışma, 2003 güz döneminde yapılmıştır. Çalışma alanı olarak ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi seçilmiştir. Acil girişi avlu sisteminde planlanmış ve morg imam gazsal, otomasyon, azot merkezi, oksijen merkezi, komprasör, soğuk hava deposu, kuduz hastalıklar merkezi, ısı merkezi, mutfak kapıları da bu avluya açılmaktadır.
ZKÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Zonguldak/Esenköy mevkiinde 1.150.000 m2 alan üzerinde kurulmuştur. Açılışı 23.10.2001 yılında, hasta kabulü ise 30.10.2001 yılında başlamıştır. Hastanenin kapalı alanı 21.000 m2 dir. Çalışmanın yapıldığı dönem itibarıyla; günlük olarak toplam hasta miktarı 12.000, acil servis için ise 20 kişidir. Hastanede 122 araştırma görevlisi 110 öğretim üyesi olmak üzere toplam 232 akademik çalışan bulunmaktadır.
2.2 Yöntem
ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi çalışma alanı seçilerek farklı sirkülasyon ve oturma birimlerinin bulunduğu dört öneri geliştirilmiştir. Bu öneriler tasarlanırken, yayanın yapay çevresini aşağıda değinilen üç yüzeyin belirlediği gözönüne alınarak tasarımlar yapılmıştır:
Yatay yüzey: Üzerinde yürünülen ve ayaklarla hissedilen yüzeydir. Yayanın dengeli hareket edebilmesi için yatay veya yataya yakın olması gerekmektedir. Yüzeyin eğimi çocuk, yaşlı ve özürlü oluşuna göre düzenlenmiştir.
Dikey yüzey: Yaya mekanını biçimlendiren önemli öğelerden bir tanesidir. Yayanın ayakta duruşuna paralel yönde olması önemini artırır. Hastanenin dış cephesi ve bitkisel materyal yapılan tasarımlarda dikkate alınmıştır.
Geçişsiz yüzey: Boşluk ve uzay, yapılan tasarımlarda kontur ve silüeti oluşturmaktadır (Kuntay, 1994). Bu durum tasarımlara yansımıştır.
Yapılan değerlendirmeler sonucunda tek öneri geliştirilerek acil servis girişleri için sert zemin tasarımları getirilmiştir.
3. BULGULAR
İnsan davranışıyla çevre arasındaki etkileşim iki yönlü bir süreçtir. Çevrenin birey üzerinde çok sayıda etkisi vardır ve bu etkilere uyum sağlamak bir zorunluluk haline gelmiştir.
Bununla birlikte, bir ortamı fiziksel ve psikolojik olarak rahat kılmak ve ihtiyaçlara uygun ortamlar yaratmak bir tasarımcının en önemli amacıdır. Yaşanabilir bir çevre oluşturmak için sağlanması gerekli faktörler şöylece sıralanabilir (Evyapan; Tokol, 2000):
• Fiziksel
• Fizyolojik
• Sosyo-psikolojik
Bu duruma göre, kullanıcı ve hastaneye yönelik mevcut durum değerlendirilerek acil girişi için şu sorunlar saptanmıştır:
Yaya ve araç sirkülasyonu: Şu an mevcut durumda yayalar araç yolundan yürümekte, ambulans ve otomobiller karışık park etmektedirler.
Park yeri: Ambulans park yerleri sivil otomobillerle karışıktır. Sivil araçlar acil giriş mekanının yol kenarında park yapmaktadırlar.
Estetik sorunlar: Döşeme rengi olarak kırmızı seçilmiştir. Fakat kırmızı renk insan psikolojisi üzerinde heyacan, telaş, sinir vb. olumsuz etkiler bırakmaktadır. Bu nedenle; ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi için yapılan önerilerin tümünde belirlenen sorunlar doğrultusunda, ortak bir takım ihtiyaçlar saptanmıştır (Tablo 1).
Tablo1. İhtiyaç Programı
Bu ihtiyaçlar doğrultusunda 4 öneri geliştirilmiştir;
3.1 Birinci Öneri
Bu öneride acile gelen araçlar orta refüj etrafında ring yapıp çıkabilmektedirler. Ambulans ve morga araçların girişini kolaylaştırmak için araç yolu verilmiştir. Acil girişi önünde 4 ambulans için yer ayrılmıştır. Orta refüj sert zemin olarak tasarlanmıştır. Kapılar arasında sirkülasyonun bölünmemesi için 2 m lik bir boşluk bırakılarak araç ve yayalara dolaşma imkanı verilmiştir. Yol üzerinde gelen ambulansı yönlendirmesi için renkli boyalar ile alanı içerisindeki araç sirkülasyonunu gösteren oklar çizilmiştir.
Düz oturma birimleri arasına yine saksılıklar yerleştirilerek yeşil dokunun mümkün olduğunca alana dağılması sağlanmıştır. Orta refüj üzerinde simgesel bir etki yaratması planlanarak top formlu bitkisel eleman yada plastik olabilecek bir objeye yer verilmiştir.
Döşeme kaplamaları yaya ve araçları yönlendirecek şekilde yollarda düz, girişlere doğru ışınsal ve mekanlarda kendi içine dönerek yuvarlaklar oluşturacak şekilde düzenlenmiştir. Döşeme kaplamasındaki baskın olan kırmızı rengin insan psikolojisini olumsuz yönde etkilemesi nedeniyle, beyaz renkli şeritler kullanılmıştır. Acil girişi vurgulanması için merkezden gelen ışınsal çizgilerden yararlanılmıştır.
Yuvarlak hatların insan psikolojisi üzerinde olumlu rahatlatıcı etkileri olduğu varsayılarak saksılıklar ve toplu oturma birimleri yuvarlak formlu seçilmiştir (Şekil 1). Saksılıklar yönlendirme amaçlı düşünülerek yol boyunca iki sıra olacak şekilde ve mekanları sınırlama amaçlı yerleştirilmiştir. Yol boyu saksılıklarda yönlendirme ve dikkati çekme amaçlı pramit formlu bitkilere yer verilmiştir
Şekil 1. ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi Peyzaj Düzenlemesi Birinci Öneri
3.2 İkinci Öneri
Yapılan çalışmada orta refuj ve meydan birleştirilerek bir bütün halinde düşünülmüştür. Gelen araç ve giden araçlar ayrı şeritler halinde planlanmıştır. Ambulanslar için acil girişi önünde üç araçlık bir otopark yer ayrılmıştır. Mutfak giriş kapısı önüne taşınabilir saksılıklar getirilerek gelen araçlar için yol verilmiştir.
Oturma birimleri de projenin genelinde bulunan ışınsallığın bir devamı olarak yuvarlak formda seçilmiştir. Yuvarlak oturma birimleri yanında girişlere yakın kısımlarda banklara yer verilmiştir. Proje genelinde; ışınsal bir odak düşünülerek yapılan tasarım, iç avlunun hem araçları yönlendirmesi ve hem de iç kısmında oluşturulan oturma basamaklarının kullanıcılar tarafından daha iyi değerlendirilmesi sağlanmıştır. İç avluda oturma birimleriyle birlikte suyun rahatlatıcı, huzur verici görsel etkisi düşünülerek bir havuza yer verilmiştir.
Oturma birimleri avluda orta kısımda bulunan havuza yönlendirilerek burayı kullanan insanları, kısmen de olsa, hastane ortamından uzaklaştırmak amaçlanmıştır.
Döşeme kaplamasında iç avludaki ışınsallığı vurgulamak amacıyla düz ve merkezden gelen çizgiler kullanılmış ve oturma birimleri etrafında da mekanı belirlemesi amacıyla yine kendi içerisinde ışınsal mekanlar tasarlanmıştır. Acil giriş kapısı da döşeme kaplamasında bulunan çizgiler yardımıyla vurgulanmıştır. Döşeme kaplamasındaki baskın olan kırmızı rengin insan psikolojisini olumsuz yönde etkilemesi nedeniyle, beyaz renkli şeritler kullanılmıştır.
Alana yeşil dokunun getirilmesi amacıyla, orta refüj yeşil bırakılmış ve orta boylu ağaçlar ile alana üçüncü boyut kazandırılmaya çalışılmıştır. Kare formunda kullanılan saksılıklarda pramit formlu bitkiler kullanılarak yollar vurgulanmaya çalışılmıştır (Şekil 2).
Şekil 2. ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi Peyzaj Düzenlemesi İkinci Öneri
3.3 Üçüncü Öneri
Alan içerisinde orta refüj yer yer bölünerek araç dönüşlerine izin verilmiştir. Avlu içerisinde acil, morg, ambulans girişi ve ısı merkezi, mutfağa giden yolların mekanı bölmemesi için birbirini karşılamasına özen gösterilmiştir. Bina girişlerinin bulunduğu hat üzerinde açıklık bırakılarak kapılar arasındaki yaya sirkülasyonun alanı bölmemesi sağlanmıştır. Mutfak ve acil girişinde 2 şer tane olmak üzere toplam 4 ambulans park yeri açılı olarak yerleştirilmiştir.
Oturma birimleri projenin geneline uyarak kare formlarla çalışılmıştır. Böylece alanda formel bir düzen etkisi verilmiştir. İç avlu içerisinde iç içe geçmiş karelerden oluşan bir sistem oluşturularak havuza yer verilmiştir.
Avluya girişi, yolu takip eden düz çizgiler ile oturma birimlerinin etrafında mekan oluşturacak şekilde bu kare formlara uygun olarak içiçe kareler şeklinde tasarlanmıştır.
Saksılıklar yol boyunca alana yeşil doku getirilmesi ve oturma mekanlarını sınırlamak amacıyla sıra halinde dizilmiştir. Yine saksılıklar girişlere paralel olarak sıra halinda yerleştirilmiştir. Oturma birimleri etrafında üçgen parçalar ile yeşil alanlar bırakılarak yeşil dokunun dinlenme ve bekleme mekanlarına getirilmesi amaçlanmıştır. Alana inen yol kenarı üzerinde sarmaşıklar kullanılarak duvardaki bütün sert, soğuk etki kırılmaya çalışılmıştır (Şekil 3).
Şekil 3. ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi Peyzaj Düzenlemesi Üçüncü Öneri
3.4 Dördüncü Öneri
Yol sirkülasyonu için gelen araçlara öncelik verilerek bu kısım daha geniş tutulmuştur. Araçlar geliş gidiş olarak ayrılmakta ve morg ambulans girişi önünü takip eden alan içerisinde bir dönüşüm sağlanmıştır. Ambulanslar için 3 araçlık park yeri acil girişi önünde düzenlenmiştir. Yol üzerine çizilen oklar yardımıyla alan içerisindeki araç sirkülasyonu düzene sokulmaya çalışılmıştır.
Yine acil girişi önünde ise bekleme ve dinlenme amaçlı oturma mekanı ayrılmıştır. Morga ve ambulans girişi için araç yolu bırakılmıştır. Isı merkezi ve mutfak birimleri önü oturma alanı olarak düzenlenmiştir. Merkezde oturma basamakları ve yol sirkülasyonu dışında kalan yerler oturma birimlerine ayrılmıştır. Oturma basamakları önünde havuza yer verilerek dinlenme mekanı oluşturulmuştur.
Yuvarlak oturma biriminin arka kısmını saracak şekilde yeşil alan bırakılarak sert zemin yumuşatılmaya çalışılmıştır. Orta refüj üzerinde üçlü oturma birimlerine yer verilmiştir.
Döşeme kaplaması acil girişi önünde sıklaşan daireler kullanılarak vurgulanmıştır. Her mekan içerisinde bağımsız olarak düşünülüp ayrı ayrı mekanlar oluşturulmuştur.
Yol kenarlarında kare formlu saksılıklar, oturma mekanlarında ise yuvarlak formlu saksılıklara yer verilmiştir. Yuvarlak oturma biriminin ve havuzun etrafında yeşil şerit geçirilerek olabildiğince yeşil, alana sokulmaya çalışılmıştır. Acil giriş kapısı önündeki saksılıklarda piramit ve sutun formlu bitkiler vurgu amaçlı kullanılmıştır (Şekil 4).
Şekil 4. ZKÜ Tıp Fakültesi Acil Girişi Peyzaj Düzenlemesi Dördüncü Öneri
4. SONUÇ ve ÖNERİLER
Yapılan önerilerde kullanılan donatılar Tablo 2’de özetlenmiştir.
Tablo 2. Önerilerde Kullanılan Donatı Miktarları
Yapılan öneriler tekrar gözden geçirilerek aşağıda şu sonuçlara varılmıştır.
1. Öneri: Alan içerisinde fazla donatı kullanılması bir kargaşaya sebep olmuştur. Orta refüjün ise sert zemin olarak bırakılması alana getirilebilecek yeşil dokuyu kısıtlamıştır. Acil girişine ise doğrudan bir bağlantı olmaması sirkülasyonu zorlaştırmaktadır.
2. Öneri: Alanın tamamı sert zemin olarak düşünülmüş, orta refüje bitkisel toprak getirilerek bu sertlik kırılmaya çalışılmıştır. Kullanılan su öğesi ile de alan içerisinde bir hareketlilik sağlanmıştır. Acil ve diğer girişlere doğrudan bir bağlantı vardır ve bu girişler birbirini etkilememektedir.
3. Öneri: Otoparkların açılı yerleşimi ambulansların park edilmesini kolaylaştırmaktadır. Fakat avlu içerisindeki açık alanları bölmektedir ve kullanımı zorlaştırmaktadır. Ambulans park yerlerinin karşılıklı iki tarafta bulunması, oldukça sınırlı sayıda bulunan oturma alanlarının bölünmesine neden olmuştur.
4. Öneri: Acilin ön giriş kapısının yoğunluğu düşünülecek olursa, oturma mekanlarının acil girişinin önüne açılması alanı sınırlamış ve hareket kabiliyetini azaltmıştır. Isı merkezi ve mutfak önüne gelen araçlar için yol bırakılmamış olması, buraya gelecek olan malzemenin taşınmasında sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Bırakılan yeşil alanlar ise, yetiştirilecek bitkisel elemanlar için yeterli miktarda görülmemektedir.
Değerlendirmeler ışığında bu dört öneriden ikincisi seçilmiş ve eksiklikler doğrultusunda yeniden değerlendirilmiştir. Bu çalışma ile; acil girişlerinin, gerek hastaların gerekse çalışan personel ihtiyacına en iyi hizmeti verebilmesi için örnek olarak sert zemin düzenlemesi yapılmıştır.
Bu düzenlemelerin sonuçları doğrultusunda hastane bahçeleri acil girişleri için elde edilen öneriler şu şekilde özetlenebilir:
Park Yerleri: Park yerleri için resmi araçlar ve özel araçlar için ayrı ayrı sonuç ve öneriler getirilmiştir.
• Resmi araçlar park yeri: Hastanelerde acil servis girişlerinde; ambulans otoparkları, diğer araçlar ile karşılaşması durumunda herhangi bir karışıklığa neden olmaması için özel araçların otoparklarından ayrı tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Böylece;
Acil girişleri önündeki sert zemin düzenlemesi; gelen ambulansın beklemeden hastayı bırakabileceği, daha sonra aracın park edilebileceği veya geri dönebileceği özellikte olmalıdır.
• Özel araçlar park yeri: acil girişi önüne gelen özel araçlar ambulans ve resmi araç sirkülasyonunu etkilemeyecek şekilde tasarlanmıştır.
Özel araçların hasta getirmesi durumunda, getirilen hastalar acil servise bırakılabilmeli ancak gerek personele gerekse hastalara ait araçlar acil girişi önünde yaya ve araç trafiğini etkilememeleri için park etmemelidirler.
Yaya Sirkülasyonu: Hastane acil girişi avlu sistemine düzenlenmiş olduğundan birbirinden farklı birimler bu ortak mekana açılmaktadır. Yapılan tasarım ile bu birimleri kullanan insanların etkileşimi en aza indirgenmiştir. Diğer üniteler arasındaki yaya sirkülasyonu, büyük bir yoğunluğun yaşandığı acil servis girişini meşgul etmeyecek şekilde tasarlanmalıdır.
Estetik Sorunlar: Sert zemin tasarımlarında, renk insan psikolojisi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Acil servis girişlerinde sıcak renklerin (kırmızı, turuncu vb.) çok baskın olarak kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Eğer baskın olarak kullanılmış ise, daha açık renk tonlamaları dikkate alınmalı ve döşemede tadilat, donatılar veya bitkisel materyal kullanılarak bu etki azaltılmaya çalışılmalıdır. Hastaları hayata bağlayıcı, ümit verici, dinlendirici nitelikte tasarlanmaları gerekir.
Donatılar: Alan içerisinde ihtiyaca cevap verecek nitelikte oturma bankları, saksılıklar, aydınlatma birimleri, havuz gibi donatılara yer verilmesi gerekmektedir. Oturma bankları, hasta yakınlarının beklemesi amacıyla grişe çok uzak kalmayacak aynı zamanda girişte yoğunluk oluşturmayacak şekilde uygun yerlere ihtiyaç doğrultusunda yerleştirilebilir.
Saksılıklar, sert zeminin katılığını kırmak, hareketlilik getirmek amacıyla mekana getirilebilir. Asıl amaçları dışında alanlarda bir yönlenme ve sınırlama etkisi verilebilir.
Havuzlarda, durgun su kullanımı, yansıma özelliği ile mekanı olduğundan daha büyük göstermek, hasta ve ziyaretçileri teskin etmek amacıyla kullanılabilir. Hareket eden su kullanımı ile mekana tazelik, yenilik ve enerji verilebilir. Aydınlatma birimleri için bir ortamın karanlık olması nekadar kasvet verici bir etki bırakırsa, fazla aydınlık olması da insanlar üzerinde huzursuzluk verici bir etkiye neden olabilir. Bu nedenle mekanda, aydınlatma birimlerinin gerektiği ölçüde kullanılmasına dikkat edilmelidir.
Yer döşemelerinde desenler yardımı ile; kullanıcıyı yönlendirici, açık tonlarda soğuk ve nötr renkler ile; rahatlatıcı, sakinleştirici bir etki verebilir. Hastane bahçelerinde; yer döşemelerinde, özellikle toz tutmayan, hijyenin daha kolay sağlanabileceği malzemeler tercih edilmelidir. Kullanılan objeler, hasta ve ziyaretçileri teskin edici nitelikte olmalıdır.
5. KAYNAKLAR
Açıksöz S., Tanrıvermiş E., (2000), Planlamada Kırsal Peyzajın Önemi, Sorunlar ve Öneriler, Kırsal Çevre Yıllığı 2000, Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği
Anonim, (2003), Countryhomes-Temmuz, İstanbul
Erkal, N., (1999), Asklepion-Bergama: Antik Dünyada Bir Sağlık Kurumu, Archi Scobe “Sağlık Yapıları”, Temmuz-Ağustos, İstanbul
Erkut, G., (1995), Kentsel Mekan ve Yaşam Kalitesi, Mimari ve Kentsel Çevrede Kalite Arayışları Sempozyumu
Evyapan, G., Tokol, A., (2000), Landscape Design Lecturers, Metu Faculty of Architecture Press, Ankara
Kırzıoğlu, I., (1995), Peyzaj Kavramı ve Şehir Planlamasında Kullanımı, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ofset Tesisi, Erzurum
Kuntay, O., (1994), Yaya Mekanı, Ayıntap Yayıncılık, Ankara
Kaynak:
ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Dergisi Yıl: 2001 Cilt:3 Sayı:3 (160-173)
http://bof.karaelmas.edu.tr/journal/1302-0056/2001/Cilt3/Sayi3/hepsi.pdf
|
|
|
